WSPÓLNOŚĆ MAJĄTKOWA MAŁŻEŃSKA

*Photo by Tengyart on Unsplash

Przyszli małżonkowie najczęściej nie mają do końca wiedzy lub świadomości, że po zawarciu małżeństwa obowiązuje ich ustrój majątkowy. Co do zasady z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa. Inaczej jest w przypadku zawarcia umowy między małżonkami dotyczącej np. rozszerzenia lub ograniczenia wspólności majątkowej albo ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Wspólność majątkowa rodzi swoje konsekwencje, o czym małżonkowie najczęściej nie wiedzą lub dowiadują się po rozwodzie, gdy dochodzi do dzielenia wspólnego majątku. Poniżej omawiam niektóre zagadnienia związane ze wspólnością majątkową.

CO STANOWI MAJĄTEK WSPÓLNY?

Wspólność majątkowa, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty te stanowią majątek wspólny.

Natomiast przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Jak to jest więc z tymi majątkami w trakcie małżeństwa gdy obowiązuje wspólność majątkowa?

Wyróżnia się wtedy trzy majątki:

1. wspólny obojga małżonków
2. osobisty jednego z małżonków
3. osobisty drugiego z małżonków

Musisz wiedzieć, że w skład majątku wspólnego wchodzą:

1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków – np. wynagrodzenie pobierane za pracę przez jednego z małżonków, dochody z prowadzonej działalności gospodarczej przez jednego lub oboje małżonków;
2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków – np. dochody z wynajmu wspólnego mieszkania lub lokalu należącego wyłącznie do jednego z małżonków;
3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS.

Do majątku wspólnego wchodzą także rzeczy kupione za środki pochodzące z tego majątku – np. nieruchomości, samochody, różne sprzęty.

Nie ma znaczenia, że konto bankowe założone zostało tylko przez jednego z małżonków – istotne jest z jakiego majątku pochodzą środki finansowe zgromadzone na tym koncie.

Co z przedmiotami zwykłego urządzenia domowego?

Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę – chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

W jaki sposób małżonek może korzystać z rzeczy objętej wspólnością majątkową?

Każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.

Taka jest generalna zasada jeżeli w małżeństwie obowiązuje wspólność majątkowa.

Wspólność majątkowa – jak wygląda zarząd majątkiem wspólnym?

Często spotykam się z nieuzasadnionym podejściem jednego z małżonków, że nie musi on tłumaczyć się drugiemu z małżonków ile zarabia, co wchodzi w skład majątku wspólnego itd. Najczęściej jest to typowa sytuacja „ja zarabiam, a Ty siedzisz w domu, to nie masz nic do gadania!„.

Jest to błędne myślenie obarczone stereotypowym podejściem do życia małżeńskiego. Oczy otwierają się dopiero przy rozwodzie i podziale majątku wspólnego.

Zarząd majątkiem wspólnym kształtuje się następująco:

Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążanych majątek wspólny.

Co więcej, każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Warto wiedzieć, że wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

Istotna zasada dotyczy przedmiotów majątkowych służących małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej. Małżonek ten zarządza nimi samodzielnie. Dopiero w razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.

Małżonek może sprzeciwić się też pewnym czynnościom zarządu majątkiem wspólnym, a do dokonania niektórych czynności przez jednego z małżonków niezbędna jest zgoda drugiego małżonka. Temu zagadnieniu wkrótce zostanie poświęcony odrębny wpis na blogu kancelarii.

Wspólność majątkowa – co stanowi majątek odrębny?

Przechodzimy tutaj do odpowiedzi na pytanie – „co jest moje, a co Twoje?” w przypadku wspólności majątkowej.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (np. lokal mieszkalny nabyty przed ślubem);
2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (np. gdy jeden z małżonków dziedziczy majątek po swoich krewnych);
3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Ciekawostka

Zapewne czytając ten wpis rzuciło Ci się w oczy, że dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej zarobkowej jednego z małżonków wchodzą w skład majątku wspólnego, a wierzytelności z tych tytułów wchodzą do majątku osobistego małżonka. Nie jest to błąd 🙂 Tak wynika z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W przypadku rozwodu istotne jest, aby ustalić jakie przedmioty stanowią składniki majątku wspólnego, ponieważ oprócz rozwodu między małżonkami należałoby jeszcze podzielić ten majątek.

W związku z orzeczeniem rozwodu między małżonkami ustaje wspólność majątkowa, a każdy z małżonków posiada swój udział w dotychczasowym majątku wspólnym. O tym napiszę już w odrębnym wpisie.

***

W ramach działalności kancelarii zajmuję się prowadzeniem szeroko rozumianych spraw rodzinnych, w tym sprawami o alimenty, kontakty, władzę rodzicielską oraz rozwodami i sprawami o podział majątku wspólnego.

W razie potrzeby udzielenia pomocy prawnej napisz e-mail: biuro@mlampart-kancelaria.pl lub zadzwoń do kancelarii (606892386). Wszelkie dane znajdziesz w zakładce kontakt.